Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Diyetisyeni Melek Oğuzhan, soğuk havanın insan sağlığına olan olumsuz etkisini en aza indirmek için kış aylarında beslenmeye dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. Oğuzhan, “Fazla kilolara, şeker, yüksek tansiyon ve kolesterole davetiye çıkarmamak için kışın karbonhidrat içeriği yüksek yağlı gıdalardan kaçınılmalı, bağışıklık sistemini güçlendirecek besinlere önem verilmeli” dedi.

Diyetisyen Melek Oğuzhan, soğuk havaların vücudun bağışıklık sistemini zayıflattığını, vücut direncini düşürerek hastalıklara yakalanma riskini artırdığını kaydetti. Soğuk havaların insan sağlığına olan olumsuz etkilerini en aza indirmek, bağışıklık sistemini güçlendirmek için kış aylarında beslenmeye daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Oğuzhan, karbonhidrat içeriği yüksek yağlı gıdalardan kaçınılması ve bağışıklık sistemini güçlendirecek besinlerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi.

SEBZE VE MEYVE SOFRADAN EKSİK EDİLMEMELİ

Diyetisyen Melek Oğuzhan, “Yaşantımızın her döneminde olduğu gibi soğuk havalarda da yeterli, dengeli beslenmekten vazgeçmemek gerekir. Bunun için C vitamininin önemli kaynağı olan sebze meyve tüketimi yeterli olmalıdır. Günde 3-5 porsiyon sebze tüketilmelidir. Öğle ve akşam yemeklerinde mutlaka sebze yemeği ve salata bulundurulmalıdır. Brüksel lahanası, taze biber, domates, karnabahar, ıspanak, maydanoz, tere, roka C vitamini açısından oldukça zengin tüketilebilecek sebzelerdendir. Günde 2-3 porsiyon meyve tüketilmelidir. Özellikle portakal, limon, mandalina, greyfurt olarak sıralayabileceğimiz turunçgiller C vitamini açısından zengin, bu mevsimde rahatlıkla bulunabilecek meyvelerdendir. Kış aylarında metabolizmayı güçlendirmek için antioksidan olarak görev yapan A vitamini, E vitamini yeterli alınmalıdır. Kırmızı et, balık, süt, yumurta, portakal, elma A vitamini bakımından zengin kaynaklardır. E vitaminini yeterli almak için haftada 2-3 kez kurubaklagil tüketilmeli, yemeklerde sıvı yağ kullanılmalı, yeşil yapraklı sebzeler ihmal edilmemelidir. Haftada 2-3 kez 4-5 adet fındık, 2-3 kez 2-3 adet ceviz tüketilmelidir. Deniz ürünleri, buğday, susam, badem, yağlı tohumlarda bulunan çinko minerali ile süt, et, mantar, deniz ürünlerinde bulunan selenyum vücut direncini artıran önemli minareler olup yeterince alınmalıdır” diye konuştu.
Balığın omega-3 yağ asitleri ile bağışıklık sistemini güçlendirerek vücut direncini artırdığından haftada en az 2-3 kez tüketilmesi gerektiğini kaydeden Oğuzhan, “Yumurta, süt, yoğurt, peynir, et grubu gibi yüksek protein içeren gıdalar günde en az iki öğün tüketilmeli. Ayrıca zayıflayan vücut direncinin artırılması ve enfeksiyonlara karşı korunması için yoğurt tüketilmesinde fayda vardır. Kemik gelişimi için önemli olan D vitamini kaynağı olan güneşi daha az görmemiz sebebiyle de, balığı soframızdan eksik etmemeliyiz. Haftada en az 3 gün düzenli egzersiz yapılmalı, bireyler sağlık durumlarını da göz önünde bulundurarak, ıslanınca ısı yalıtımı özelliğini yitirmeyen, rüzgar ve soğuktan koruyucu uygun kıyafetlerle düzenli egzersiz yapmaya gayret etmelidir” dedi.

Prof.Dr. İbrahim Adnan Saraçoğlu

Değerli okuyucu, bugün sizlere muhteşem bir kış sebzesi olan karnabahardan bahsetmek istiyorum. Karnabaharı kullanırken bir miktar karın bölgesinin çevresindeki 4-5 adet yaprağı da beraberinde pişirmenizde büyük fayda vardır. Yapraklarında bol miktarda kansere karşı önleyici olarak görülen beş tane koruyucu etkin madde mevcut. Bunlar sırasıyla alfa-tokoferol (E-vitamini), caffeic asit, kaempferol, phytic asit ve rutin.

Özellikle E-vitamini ve caffeic asit, yapraklarında daha zengindir. Karnabaharın yaprakları bununla da kalmayıp tam yedi tane kataraktı önleyici (anticataract) etkin madde içermektedir. Soğanda ve muzda da kataraktı önleyici altışar adet etkin madde mevcut. Biberiyede bulunan hispiduloside maddesi de kataraktı önleyici önemli aktif bir maddedir. Ayrıca karnabaharın yapraklarında bilinen dokuz tane tansiyon düşürücü (hypotensive) aktif madde bulunmaktadır. Bunlardan en önemli iki tanesi alpha-linolenic asit ve tryptophandır. Karnabaharı tansiyon düşürücü bir ilaç olarak düşünmemek gerekir. Burada vurgulamaya çalıştığım karnabaharın yapraklarının da ne kadar şifalı olduğunu ortaya koymak ve yapraklarının tümüyle atılmamasını önermektir. .

Suyunu atmayın

Karnabaharın diğer bir güçlü özelliği de yirmibir tane antioksidan madde içermesidir. Mutfakta, genel olarak karnabaharın hep karın bölgesi kullanılır ve yaprakları atılır. Halbuki kansere karşı koruyucu ve de antioksidan maddeler özellikle yapraklarında yoğunlaşmıştır. Bu nedenle size önerim karnabaharı kür olarak uygulamaya karar verdiğiniz taktirde bir miktar yapraklarını da kullanmanızdır. Haşladığınız karnabaharın suyunu atmayınız. Çok az su kullanarak hafif ateşte haşlarsanız (en fazla beş dakika), suyunu da servis yapabilirsiniz veya içebilirsiniz. Yapraklarını yemek zorunda değilsiniz, çünkü hemen hemen gerekli tüm etkin maddeler haşlama esnasında fazlasıyla suyuna geçmektedir.

Enfeksiyona karşı etkin

Karnabaharın haşlanması esnasında kendine özgü kokusu yayılır. Pişirilmiş kokusu, pek çok insana hoş gelmemektedir. Kendine özgü bu kokuyu veren, karnabaharda bulunan kükürtlü bileşiklerden kaynaklanmaktadır. Bunlardan bazıları dimethyl sülfid, allyl isothiocynate ve trimethylsülfid’dir. Çiğ olarak, tadına baktığınız zaman çok hafif buruk-acı bir tat algılanır. Bu da, içerdiği sinigrin maddesinden kaynaklanmaktadır.
Karnabahar enfeksiyonlara karşı etkin ve antibakteriyel özellikte birçok aktif madde içermektedir.
Özellikle kronikleşmiş idrar yolları enfeksiyonlarında bilinen en etkili sebzedir. Kronik idrar yolları enfeksiyonlarına karşı destekleyici karnabahar kürünün nasıl kullanılacağına dair uygulama şekli günün küründe verilmiştir. Kronik idrar yolları enfeksiyonuna karşı karnabahar kürü uygulanırken, bir miktar C-vitamini takviyesi yapmakta fayda vardır. Zaman zaman uygulanacak olan karnabahar kürü, özellikle kronik idrar yolları enfeksiyonu şikâyeti olanlar için mükemmel bir önleyici çözüm getirebilmektedir.

Koruyucu özelliği var

Karnabaharda çok az miktarda bulunan ferulik asit çok yönlü etkin bir maddedir. Bunlardan en önemlileri antibakteriyel (bakteri yok edici), kansere karşı koruyucu (anticancer) ve antialerjik ve de antiviral olmasıdır. Bu etkin madde çok az miktarda bulunmasına rağmen, karnabahardaki diğer bazı aktif maddeler ferulik asitin bu işlevini oldukça güçlü kılmaktadır. Ferulik asitin diğer bir özelliği de metal-chelator olmasıdır. Metal-chelator özellik, ağır metalleri kimyasal olarak kendisine bağlayarak vücudumuzdan uzaklaştırılması demektir. İçerdiği çok fonksiyonlu quercitrin maddesinden dolayı da karaciğer metabolizmasında oluşan toksinlerin vücudumuzdan kolayca atılmasını (antihepatotoxic) sağlar.

Karnabaharın içerdiği thiamin, Alzheimer hastalığına karşı koruyucu özelliği olan bir maddedir. Thiamin’nin, aynı zamanda, antimigraine (migrene karşı) özelliği de vardır.

Mide ülseri şikâyetinde
Karnabaharın içerdiği threonine ve quercitrin ülsere karşı etkin (antiulcer) bir madde olması nedeniyle özellikle bu konuda problemi olanların rahatlıkla tüketebileceği bir sebzedir. Mide ülseri şikâyeti olanların karnabahar kürünü uygulamalarını hararetle tavsiye ederim. Bu kürü uygularken tuz kullanmayınız ve kullanacağınız yağ, bitkisel sıvı yağ olmalıdır. Kullanılacak yağ için bir ölçü vermek gerekirse, porsiyon başına bir tatlı kaşığını geçmemelidir. Her şeye rağmen sıvı yağı ne kadar az kullanırsanız o kadar iyidir.

Kronik idrar yolları enfeksiyonlarına karşı
250- 300 gram karnabahar yaklaşık 750 ml kaynamakta olan suya ilave edilir. Ağzı kapalı olarak 5-6 dakika hafif ateşte haşlanır. Haşlanmış karnabaharın suyunun yarısı sabah, diğer yarısı da akşam (aç veya tok farketmez) içilir. Her gün taze olarak hazırlanır. Küre yedi gün devam edilir ve üç gün ara verilir. Üç gün aradan sonra tekrar yedi gün uygulanır ve tekrar üç gün ara verilir. Son olarak tekrar yedi gün uygulanır ve kür tamamlanmış olur. Karnabahar kürü toplam yirmibir günlük kürdür (üç günlük aralar hariç). Burada dikkat edilmesi gereken nokta karnabaharın taze olmasıdır. Pişmiş olan karnabaharı da öğle veya akşam yemeklerinizde salata olarak tüketebilirsiniz.

GÜNÜN KÜRÜ

Mide ülserine karşı tedavi edici kür
Haftada 3 kez bir porsiyon çok az suda az haşlanmış karnabahar yemeyi rahatsızlık ortadan kalkana kadar alışkanlık haline getirmek gerekir. Tencerede kalan suyu da tüketebilirsiniz. Bu kür uygulanırken çok az miktarda (porsiyon başına en fazla bir tatlı kaşığı) sıvı yağ kullanabilirsiniz.

Dikkat: Buradaki bilgilerin herhangi bir hastalığı teşhis amacı kesinlikle yoktur. Bir rahatsızlığınız var ise, mutlaka bir hekime danışınız.